De agrarische sector is dringend toe aan een andere koers. Wat blijkt: boeren willen best veranderen en vergroenen, als er tenminste duidelijkheid komt in het beleid. Nederlandse boeren en boerinnen zijn toe aan een grootschalige vernieuwing van de sector. Meer dan 80 procent wil overstappen naar natuurvriendelijke methoden. Bijna de helft van de agrarische bedrijven zegt binnen tien jaar te willen overschakelen naar een duurzamere vorm van landbouw.

De noodzaak om de landbouw te hervormen leeft sterk, blijkt uit ‘De Staat van de Boer’, het grootste opinieonderzoek ooit onder agrariërs gehouden. Trouw legde boeren en boerinnen vragen voor over hun eigen welzijn, de huidige landbouwsector en hun ideeën voor de toekomst. Met de uitkomsten wordt vandaag een nieuw Nationaal Landbouwdebat afgetrapt over de toekomst van de bedrijfstak. Volgens hoogleraar Han Wiskerke van de Wageningen Universiteit die het project begeleidde is het onderzoek representatief en bruikbaar voor nieuw beleid.

Uit De Staat van de Boer, uitgevoerd door agrarisch onderzoeks­bureau Geelen Consultancy, komt een beeld naar voren van een beroepsgroep die nog altijd oprecht trots is op het vak. Maar de boeren en boerinnen zien hun erf omringd door een buitenwereld die hen niet begrijpt. Ze voelen zich in de hoek gezet door politici, media, supermarkten en milieuorganisaties.

Bijna de helft van de boeren ligt geregeld wakker van zorgen over de toekomst….

Nieuwe koers
Opvallend: agrariërs zijn zeer kritisch over hun eigen vertegenwoordigers. Bijna 90 procent vindt dat hun landbouworganisaties niet het juiste verhaal vertellen. Ze willen een sterke man of vrouw die het voor hen opneemt. Dat is nodig, want volgens 85 procent van de ondervraagden is er sprake van een regelrechte crisis in het buitengebied. Die uit zich ook in de gemoedstoestand van de agrariërs. Meer dan de helft is een tijd neerslachtig geweest vanwege zijn bedrijf. Bijna de helft ligt geregeld wakker van zorgen over de toekomst. Driekwart vindt dat het vak twintig jaar geleden aantrekkelijker was.

Uit de resultaten komt naar voren dat boeren een koerswijziging willen. Hoewel slechts 6 procent van de onderzochte agrariërs biologisch werkt, wil een grote meerderheid van de ‘gangbare’ boeren de overstap maken naar een duurzamere bedrijfsvoering. Die is in hun ogen niet alleen minder vervuilend, maar ook economisch sterker. Driekwart van hen wil bij verandering samenwerken met kritische groene organisaties.

We hebben een visionair nodig, een bewindspersoon die over zijn eigen regeerperiode heen kijkt – Hoogleraar Han Wiskerke

Meer dan de helft van de boeren vindt dat agrarische bedrijven niet langer moeten focussen op de export maar moeten kiezen voor ‘natuurinclusieve’ landbouw waarin wordt ‘samengewerkt’ met de natuur, uiteindelijk zonder bestrijdingsmiddelen. Ruim 70 procent vindt het niet langer acceptabel dat de natuur onder druk komt te staan door nog intensievere landbouw en veeteelt.

Volgens hoogleraar Wiskerke bieden deze resultaten openingen naar nieuw beleid. Dat kan duurzamer zijn, maar moet voor langere tijd vastliggen om boeren meer zekerheid te geven voor als ze nieuwe investeringen willen doen. “Nederland is toe aan een nieuwe Sicco Mansholt”, zegt hij. “We hebben een visionair nodig, een bewindspersoon die over zijn eigen regeerperiode heen kijkt, tot in 2030.” Minister Carola Schouten wil deze zomer een nieuwe ‘Landbouwvisie’ presenteren.